Το αυγο

Το αυγό είναι μια τροφή χαμηλού κόστους που θα μπορούσε να ενταχθεί στα πλαίσια μιας ισορροπημένης αλλά και οικονομικής διατροφής.

Αποτελεί ένα από τα πλέον χρήσιμα και σημαντικά συστατικά στον τομέα της μαγειρικής και της ζαχαροπλαστικής, καθώς πολλές συνταγές θα ήταν αδύνατον να υλοποιηθούν χωρίς τις ιδιότητες του. Το αυγό είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Περιέχει ασβέστιο, φώσφορο, νάτριο, κάλιο, βιταμίνη Α, Β12, φολικό οξύ και σημαντικές ποσότητες σιδήρου.

Η συνθεση του αυγου

Η ανατομία του αυγού
Η ανατομία του αυγού

 

ΚΕΛΥΦΟΣ (ΤΣΟΦΛΙ)

Το κέλυφος, είναι η φυσική «συσκευασία» του αυγού. Μέσα από τους πόρους του (διαθέτει περίπου 17.000 πόρους), το αυγό αναπνέει αλλά και προσλαμβάνει οσμές από το εξωτερικό περιβάλλον. Η ανθεκτικότητά του εξαρτάται από την ηλικία των ορνίθων αλλά και από τα ανόργανα άλατα και τις βιταμίνες που περιέχονται στην τροφή τους (ασβέστιο, φώσφορος, μαγγάνιο, βιταμίνη D).

Το κέλυφος καλύπτεται εσωτερικά από ένα επίστρωμα που αποκαλείται επιδερμίδα. Λειτουργώντας ως προστατευτική κάλυψη, η επιδερμίδα βοηθά στη συντήρηση της φρεσκάδας και την αποτροπή της μικροβιακής μόλυνσης του εσωτερικού περιεχομένου του αυγού .

Η σύσταση του κελύφους είναι η εξής:

  • ανόργανες ουσίες ---> 94,50 %
  • νερό ---> 1,50 %
  • κολλαγόνο (οργανική ουσία) ---> 4,0 %
  • λεκιθίνη, χοληστερόλη, ένζυμα ---> περιέχονται σε μικρότερες ποσότητες

Το χρώμα του κελύφους εξαρτάται από το χρώμα των πτηνών (οι λευκές κότες παράγουν λευκά αυγά και οι καστανές καφέ-μπεζ), χωρίς ωστόσο να επιιδρά στη θρεπτική αξία του αυγού, τις λειτουργικές ιδιότητες ή τη γεύση. 

 

 

Λεύκωμα (ασπράδι)

Ξεκινώντας την περιήγηση του αυγού από έξω προς τα μέσα, συναντάμε το λεύκωμα (ασπράδι) το οποίο περιβάλλει τον κρόκο και καταλαμβάνει περίπου το 65-70% του συνόλου του αυγού. Το λεύκωμα σχηματίζει στους δύο πόλους του αυγού, ίνες από παχύτερη μάζα, τις χάλαζες για να συγκρατεί τον κρόκο στο κέντρο του αυγού. Η διατροφική του αξία είναι πολύ υψηλή λόγω των απαραίτητων αμινοξέων των πρωτεϊνών του και δεν περιέχει χοληστερόλη. Οι πρωτεΐνες που περιέχει το ασπράδι είναι περισσότερες από 40, με σπουδαιότερες τις: οβαλβουμίνη, κοναλβουμίνη, οβομουκοϊδη, λυσοζύμη (γλοβουλίνη g1) και την οβομουκίνη.

Το λεύκωμα αποτελείται κυρίως από:

  • νερό ---> 87,90 %
  • πρωτεΐνες ---> 10,60 %
  • υδατάνθρακες ---> 0,90 %
  • ανόργανα συστατικά ---> 0,60 %

Επίσης περιέχονται μικροστοιχεία (βιταμίνες & μέταλλα) καθώς και ελάχιστα ίχνη λιπαρών ουσιών.

Το λεύκωμα έχει την ιδιότητα να διογκώνεται 6 έως 8 φορές με το χτύπημα και χρησιμοποιείται στην ζαχαροπλαστική κ σε άλλες εφαρμογές, για να δώσει όγκο και σταθερότητα σε διάφορες παρασκευές.

Επίσης, το ασπράδι  ενός αυγού μεσαίου μεγέθους περιέχει 6 γραμμάρια πρωτεϊνών υψηλής  βιολογικής αξίας, τα οποία συμβάλλουν στη δημιουργία μυών.  Επιπλέον της χρήσης της ενέργειας που δίνουν οι πρωτεΐνες των αυγών για διαμόρφωση καλής φυσικής κατάστασης, το σώμα τις χρησιμοποιεί και σε διάφορες εξειδικευμένες λειτουργίες όπως:

  1. στην ανάπτυξη και την διατήρηση υγειών μυών
  2. στην κατασκευή και αναδόμηση των κυτταρικών ιστών
  3. στην ενδυνάμωση μαλλιών και νυχιών
  4. στη καταπολέμηση των λοιμώξεων

Ανάμεσα στο ασπράδι και το κέλυφος του αυγού υπάρχει στρώμα αέρα, το οποίο ονομάζεται αεροθάλαμος. Πιο εξειδικευμένα, ο τελευταίος διαμορφώνεται από την αποκόλληση της εσωτερικής μεμβράνης του κελύφους εξαιτίας της συστολής του περιεχομένου του αυγού καθώς η θερμοκρασία του μειώνεται. Με την πάροδο του χρόνου, ο όγκος που καταλαμβάνει ο αεροθάλαμος αυξάνεται, τόσο λόγω της εισόδου αέρα στο εσωτερικό του αυγού από τους πόρους του, όσο και της μείωσης της υγρασίας του, επιτρέποντας την εξάπλωση των ποσοτήτων αέρα.

 

 

Λέκιθος (κρόκος)

Στο κέντρο του αυγού βρίσκεται η λέκιθος, γνωστή σε όλους σαν κρόκος, ο οποίος αποτελεί περίπου το 33% του βάρους του αυγού. Περιβάλλεται από ένα στρώμα λευκής μεμβράνης το οποίο εκτείνεται μέχρι το κέντρο του και σχηματίζει έναν λευκό πυρήνα με μεγάλη θρεπτική αξία. Παράλληλα ο κρόκος του αυγού αποτελεί ένα από τα λίγα τρόφιμα που περιέχουν σημαντικές ποσότητες βιταμίνης D.

Η εμφάνιση του μπορεί να παρομοιαστεί με μια μικρή, ομοιογενή σφαίρα, στην πραγματικότητα όμως ο λέκιθος θεωρείται ως ένα αιώρημα, αποτελούμενο από πλήθος σωματιδίων, ομοιόμορφα διασκορπισμένων σε ένα πρωτεϊνικό διάλυμα.

Τα βασικά συστατικά του κρόκου, εκτός από τις πολύτιμες βιταμίνες, τα μέταλλα και τα φυτοχημικά, είναι τα εξής:

  • νερό ---> 45-51%
  • πρωτεΐνες ---> 16-17%
  • τέφρα ---> 1,3%
  • λιπαρές ύλες ---> 32-35%
  • υδατάνθρακες ---> 1,1-2%

Αξίζει ακόμη να αναφερθεί ότι ο κρόκος περιέχει μεγαλύτερο ποσοστό βιταμινών από το ασπράδι του αυγού, με εξαίρεση τη ριβοφλαβίνη και τη νιασίνη.  

Ο κρόκος του αυγού παρουσιάζει εξαιρετικές γαλακτωματοποιητικές ιδιότητες λόγω της λεκιθίνης και των άλλων φωσφολιπιδίων που περιέχει. έτσι χρησιμοποιείται στην παρασκευή ποικιλίας τροφίμων, όπως μαγιονέζα, κέικ κ.α.

-Κατά το βράσιμο των αυγών πολλές φορές παρατηρείται ένα βαθύ πράσινο χρώμα που αναπτύσσεται στην επιφάνεια του κρόκου. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο σχηματισμό θειούχου σιδήρου (fes)  από την αντίδραση του  σίδηρο που περιέχεται στον κρόκο με το υδρόθειο (h2s) που παράγεται κατά το βράσιμο από το ασπράδι του αυγού.

Μερικά επιπρόσθετα αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά αναφορικά με το αυγό και τα συστατικά του είναι τα εξής:

  • Το αυγό έχει σημαντική περιεκτικότητα αντιοξειδωτικών, τα οποία προστατεύουν το σώμα από ανεπιθύμητες βλάβες που προκαλούνται κατά τη διαδικασία μεταβολισμού του οξυγόνου. Επιπλέον, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη καρδιακών παθήσεων και στην καταπολέμηση του καρκίνου.
  • Σύμφωνα με ερευνητικά πορίσματα, η πρόσληψη αυγού συμβάλλει στην πρόληψη μείωσης της όρασης λόγω γήρατος εξαιτίας των ισχυρών καροτενοειδών (λουτεΐνη και ζεαξανθίνη) που περιέχονται κυρίως στον κρόκο του.
  • Άλλα ερευνητικά στοιχεία αναδεικνύουν τη σημασία της χολίνης, αποδεικνύοντας ότι η έλλειψη της παραπάνω ουσίας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης πιθανολογείται πως οδηγεί σε μη φυσιολογική ανάπτυξη του εμβρυϊκού εγκεφάλου.

 

Αυγο και διατροφη

Το αυγό μαζί με το γάλα αποτελούν τις μοναδικές πλήρεις φυσικές τροφές που περιέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για μια σωστή και ισορροπημένη διατροφή. Ένα μέτριο αυγό (περίπου 60γρ.) περιέχει 7 γρ. πρωτεΐνης, εκ των οποίων το μεγαλύτερο ποσοστό περιέχεται στο ασπράδι, και παρέχει κατά μέσο όρο 70-80 θερμίδες.Το αυγό περιέχει επίσης αντιοξειδωτικά (όπως ακριβώς τα φρούτα και τα λαχανικά), τα οποία προστατεύουν το σώμα από τις ανεπιθύμητες βλάβες που προκαλούνται κατά τη διαδικασία μεταβολισμού του οξυγόνου και είναι σημαντικά στην προστασία έναντι των καρδιακών παθήσεων και του καρκίνου.

Σύμφωνα με έρευνες που έχουνε γίνει,το ξεκίνημα της ημέρας με ένα αυγό, μπορεί ενδεχομένως να προκαλεί κορεσμό και να βοηθά περισσότερο στο αδυνάτισμα, σε σύγκριση με άλλα τρόφιμα.Οι μελετητές κατέληξαν στο συμπέρασμα, ότι το αυξημένο αίσθημα κορεσμού της πείνας και η ενέργεια που προσφέρουν τα αυγά στον οργανισμό, βοηθάει όσους κάνουν δίαιτα να συμμορφώνονται καλύτερα στο πρόγραμμα που ακολουθούν. Η πρωτεΐνη των αυγών μπορεί να είναι καλύτερη στο να οδηγεί σε κορεσμό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μειώνοντας έτσι την πείνα και την κατανάλωση φαγητού στα επόμενα γεύματα. Οι πλούσιες σε πρωτεΐνες τροφές δημιουργούν αίσθηση πληρότητας του στομάχου για περισσότερο χρόνο, μειώνοντας την επιθυμία για κατανάλωση επιπλέον τροφής.

Αυγο και αθλητισμος

Η πρωτεΐνη του αυγού είναι ζωικής προέλευσης, υψηλής βιολογικής αξίας, περιέχει τα απαραίτητα αμινοξέα και αξιοποιείται πλήρως από τον οργανισμό.Όσον αφορά τους αθλητές, τρία είναι τα κριτήρια για τη μυϊκή μάζα και τη δύναμη:

  • η ποιότητα της πρωτεΐνης
  • η ποσότητα της πρωτεΐνης και
  • ο χρόνος που θα καταναλωθεί.

Το αυγό λοιπόν είναι ιδανικό τρόφιμο αφού ικανοποιεί και τα τρία κριτήρια: είναι εύπεπτο, απορροφάται τέλεια, περιέχει αρκετά γραμμάρια πρωτεΐνης και μπορεί να καταναλωθεί αμέσως μετά την άσκηση.Ακόμα έχει φανεί πως ο συνδυασμός των πρωτεϊνών με τα υπόλοιπα θρεπτικά συστατικά έχει καλύτερα αποτελέσματα στη μυϊκή σύσταση. Το αυγό αποτελεί μικτή διατροφή αφού περιέχει και λιπαρά και ελάχιστη ποσότητα υδατανθράκων.

Συμπερασματικά το αυγό έχει ρόλο και θέση στη διατροφή των αθλητών, μπορεί να καταναλώνεται άφοβα σε ημερήσια βάση και να συνεισφέρει με τα όσα περιέχει στην καλύτερη απόδοση. Είναι ένα φυσικό «τρόφιμο – κλειδί» για τη μυϊκή ενδυνάμωση.Γι' αυτό λοιπόν σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποκλείσετε το αυγό από τη διατροφή σας βασιζόμενοι στους διατροφικούς μύθους γύρω από αυτό. Ακολουθείστε τις καινούργιες συστάσεις για την κατανάλωση αυγών, δηλαδή ως 7 την εβδομάδα, και απολαύστε τα πολύτιμα οφέλη του για την υγεία.

Αγνωστες χρησεις των αυγων

Καθαρίζουν τα δερμάτινα παπούτσια

Τρίψτε τα ασπράδια των αυγών πάνω στα δερμάτινα σας και σκουπίστε τα καλά με ένα πανάκι. Η παχιά και κολλώδες βάση από το ασπράδι θα απομακρύνει στη στιγμή οποιαδήποτε βρωμιά και αποτελεί την ίδια στιγμή την καλύτερη προστατευτική βάση!

 

Λίπασμα για τα φυτά

Τα τσόφλια των αυγών αποτελούνται κατά κύριο λόγο από ανθρακικό ασβέστιο (98% για την ακρίβεια), καθώς και από άλλες θρεπτικές ουσίες για τα φυτά.Απλώς συλλέξτε τα τσόφλια, πλύνετε τα καλά, αφαιρέστε τη μεμβράνη που υπάρχει στο εσωτερικό τους και σπάστε τα σε μικρά κομμάτια. Ρίξτε τα στις γλάστρες ή αναμίξετε τα με το χώμα των φυτών σας.

 

Νοστιμότερος Καφές

Τοποθετήστε στην καφετιέρα σας το φίλτρο, ρίξτε τον καφέ σας και πάνω-πάνω, βάλτε μερικά κομμάτια από τσόφλια αβγών. Ο καφές σας θα γίνει πιο γευστικός καθώς τα τσόφλια έχουν την ιδιότητα να απορροφούν την πικρίλα του καφέ.

 

Νέοι Σπόροι

Πρόκειται για το ιδανικό γλαστράκι για τους νέους σπόρους σας, αρκεί να έχετε πρωτίστως σπάσει το αυγό σας στα δύο για να είναι τα τσόφλια σας λίγο μεγάλα. Γεμίστε τα με χώμα και προσθέστε στο καθένα έναν με δύο το πολύ σπόρους. Όταν φυτρώσουν, φυτέψτε το φυτό σας στη γλάστρα χωρίς να αφαιρέσετε το τσόφλι διότι με τον καιρό θα διαβρωθεί, ενώ παράλληλα θα θρέφει διαρκώς τα φυτά σας με ασβέστιο.

 

Σπιτικές κιμωλίες


Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα τσόφλια των αυγών για να παρασκευάσετε μόνοι σας στο σπίτι πολύχρωμες κιμωλίες. Θα χρειαστείτε περίπου τα τσόφλια από 5 αβγά, 1 κουταλάκι του γλυκού αλεύρι, 1 κουταλάκι του γλυκού πολύ ζεστό νερό και χρωστικές τροφίμων (για χρωματιστές κιμωλίες). Τρίβετε καλά τα τσόφλια, μέχρι να γίνουν σκόνη, και ανακατεύετε όλα τα υλικά μαζί, προσθέτοντας το χρώμα της αρεσκείας σας. Τοποθετείτε το μείγμα σε θήκες και αφήνετε 3 μέρες να στεγνώσει καλά. Δώστε τες στα παιδιά σας και... καλή διασκέδαση!